{"id":523,"date":"2026-11-20T12:33:00","date_gmt":"2026-11-20T09:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberyerin.com\/?p=523"},"modified":"2026-11-01T03:38:36","modified_gmt":"2026-11-01T00:38:36","slug":"planktonun-gece-gunduz-dikey-gocu-ne-ise-yarar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/planktonun-gece-gunduz-dikey-gocu-ne-ise-yarar\/","title":{"rendered":"Planktonun gece g\u00fcnd\u00fcz dikey g\u00f6\u00e7\u00fc ne i\u015fe yarar?"},"content":{"rendered":"<p>Okyanusun belirli bir noktas\u0131ndaki canl\u0131lar geceyle g\u00fcnd\u00fcz ayn\u0131 derinlikte kalmayabilir. Baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar karanl\u0131kta y\u00fczeye yakla\u015f\u0131r, g\u00fcn do\u011fmadan daha derin suya d\u00f6ner. G\u00fcnl\u00fck dikey g\u00f6\u00e7 ad\u0131 verilen bu hareket, bir yerden ba\u015fka bir k\u0131taya gitmek de\u011fil, ayn\u0131 su s\u00fctununda ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f yapmakt\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Kopepodun saydam g\u00f6vdesi ve uzun antenleri\" height=\"720\" src=\"https:\/\/haberyerin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/cpi-media-55e653e4105f4ab77600ec0ee6659b3ab8025502065360d21f1e8ee3ab7fbfbd.webp\" width=\"960\"\/><\/p>\n<p>Temsili g\u00f6rsel: Kalanoid kopepodun yak\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc; zooplankton canl\u0131lar\u0131na temsili \u00f6rnek. Kaynak: <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Copepodkils.jpg\">Copepodkils.jpg<\/a>; \u00fcretici: Uwe Kils; lisans: <a href=\"http:\/\/creativecommons.org\/licenses\/by-sa\/3.0\/\">CC BY-SA 3.0<\/a>.  Kaynak bildirimi: English Wikipedia..<\/p>\n<h2>Besinle kar\u015f\u0131la\u015fma, avc\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fma<\/h2>\n<p>I\u015f\u0131k alan \u00fcst sularda fotosentetik \u00fcreticiler bulunur. Onlarla veya onlar\u0131 t\u00fcketen canl\u0131larla beslenen hayvanlar i\u00e7in y\u00fczeye yakla\u015fmak besin kazanma olana\u011f\u0131 sa\u011flayabilir. Ancak \u0131\u015f\u0131k, av\u0131n\u0131 g\u00f6rerek bulan avc\u0131lar i\u00e7in de yararl\u0131d\u0131r. Besinin bulundu\u011fu yere gitmek, yenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da art\u0131rabilir.<\/p>\n<p>Gece y\u00fckselmek bu iki gereksinim aras\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olu\u015fturabilir. Karanl\u0131kta besine ula\u015f\u0131l\u0131rken g\u00f6rsel avc\u0131lara g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck azal\u0131r; g\u00fcnd\u00fcz daha derin ve karanl\u0131k suya d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. NOAA bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n bir\u00e7ok hayvan i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu, hareketin \u00f6l\u00e7e\u011fini ba\u015fka etkenlerin de de\u011fi\u015ftirdi\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>Bu davran\u0131\u015f bilin\u00e7li bir maliyet hesab\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Beslenme, \u0131\u015f\u0131\u011fa yan\u0131t ve avc\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015fma gibi s\u00fcre\u00e7lerin canl\u0131lar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fczen, ayn\u0131 hayvan\u0131n g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 saatlerinde farkl\u0131 bir ortam\u0131 kullanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Hareketin ritmini hangi ko\u015fullar de\u011fi\u015ftirir?<\/h2>\n<p>I\u015f\u0131k g\u00fcnl\u00fck ritmin \u00f6nemli i\u015faretlerindendir. Bunun yan\u0131nda s\u0131cakl\u0131k, besinin bollu\u011fu ve avc\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da davran\u0131\u015f\u0131 etkileyebilir. Ayn\u0131 t\u00fcr\u00fcn her bireyinin her g\u00fcn ayn\u0131 uzakl\u0131\u011f\u0131 katetmesi beklenmez. Bireyin beslenme ge\u00e7mi\u015fi ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ortam da ara\u015ft\u0131r\u0131lan etkenler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Woods Hole O\u015finografi Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn kopepod ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, dikey g\u00f6\u00e7\u00fc avc\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 ve fitoplankton bollu\u011fuyla birlikte ele al\u0131r. B\u00f6ylece yaln\u0131z derinlik kayd\u0131 de\u011fil, hayvan\u0131n neden o derinli\u011fi kulland\u0131\u011f\u0131 da incelenir. Ortamdaki besin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi hareketin sonucunu de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn planktonlar\u0131n bu g\u00f6\u00e7\u00fc yapmas\u0131 gerekmez. Farkl\u0131 t\u00fcrler farkl\u0131 davran\u0131\u015flar g\u00f6sterebilir; baz\u0131lar\u0131 g\u00f6\u00e7 etmez. G\u00fcnl\u00fck derinlik de\u011fi\u015fimi ile mevsimsel olarak daha derine inme gibi ba\u015fka hareketler de ayn\u0131 olay de\u011fildir. Zaman \u00f6l\u00e7e\u011fini belirtmek, farkl\u0131 ya\u015fam stratejilerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n<h2>Ak\u0131nt\u0131yla s\u00fcr\u00fcklenen canl\u0131 nas\u0131l g\u00f6\u00e7 eder?<\/h2>\n<p>Plankton olmak tamamen hareketsiz olmak de\u011fildir. Bir organizma yatay ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 konumunu koruyamazken yukar\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131 y\u00fczebilir. Dikey hareketi, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 su katman\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir. Bu nedenle ak\u0131nt\u0131yla ta\u015f\u0131nmayla etkin derinlik se\u00e7imi ayn\u0131 ya\u015fam bi\u00e7iminde birlikte bulunabilir.<\/p>\n<p>Derinlikler aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 da \u00f6nem ta\u015f\u0131yabilir. Daha serin suda ge\u00e7irilen d\u00f6nem, metabolik maliyet ve b\u00fcy\u00fcmeyle ili\u015fkilidir. Ancak b\u00fct\u00fcn g\u00f6\u00e7\u00fc yaln\u0131z enerji tasarrufu olarak a\u00e7\u0131klamak eksik kal\u0131r. Beslenme ile korunman\u0131n rol\u00fc, t\u00fcr\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sistem i\u00e7inde de\u011ferlendirilir.<\/p>\n<h2>Besin a\u011f\u0131n\u0131n derinlikleri birbirine ba\u011flan\u0131r<\/h2>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar y\u00fckseldi\u011finde onlar\u0131 yiyen canl\u0131lar\u0131n besinle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 yer de de\u011fi\u015febilir. Y\u00fczeyde t\u00fcketim bask\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcn saatine g\u00f6re farkl\u0131la\u015f\u0131r. Dikey g\u00f6\u00e7 b\u00f6ylece yaln\u0131z hareket eden bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131 de\u011fil, av ve avc\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 da d\u00fczenler.<\/p>\n<p>Bu hareket, karbonun ta\u015f\u0131nmas\u0131na da kat\u0131l\u0131r. Y\u00fczeyde beslenen hayvan daha derine indi\u011finde ald\u0131\u011f\u0131 organik maddeyi de beraberinde g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Derinde solunum ve at\u0131k olu\u015fumu, karbonun farkl\u0131 derinliklerde bulunmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n kendili\u011finden dibe \u00e7\u00f6kmesinden farkl\u0131, canl\u0131 hareketine ba\u011fl\u0131 bir yoldur.<\/p>\n<p>Karbonun derine ta\u015f\u0131nmas\u0131yla tamam\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak okyanus taban\u0131na g\u00f6m\u00fclmesi ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Derinlik, su hareketi ve maddenin sonraki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri \u00f6nemlidir. Dikey g\u00f6\u00e7\u00fcn rol\u00fc, y\u00fczeyde kazan\u0131lan besinin ve onun i\u00e7erdi\u011fi karbonun ba\u015fka bir su katman\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fcz al\u0131nan tek bir \u00f6rnekle gece al\u0131nan \u00f6rne\u011fin farkl\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 bu ya\u015fam d\u00fczeninin sonucudur. Okyanus ayn\u0131 yerde duruyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken canl\u0131lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 derinlikler de\u011fi\u015fir. G\u00fcnl\u00fck dikey g\u00f6\u00e7, karanl\u0131\u011f\u0131n yaln\u0131z ortam\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, besin ili\u015fkilerinin mek\u00e2n\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirdi\u011fi bir \u00f6rnektir.<\/p>\n<p><!-- cpi-import:{\"key\":\"cpi-1860a89d650fd4dfe582096865e60144\",\"number\":33,\"site\":\"haberyerin.com\",\"source_sha256\":\"7e0b90222aa13bf2630982bdad7511b97785c5082a8f2d718283b3ec56a5d48f\"} --><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Baz\u0131 planktonlar neden gece y\u00fczeye yakla\u015f\u0131r, g\u00fcnd\u00fcz derine iner? I\u015f\u0131k, avc\u0131lar, besin ve karbon ta\u015f\u0131nmas\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flar anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":522,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69],"tags":[],"class_list":["post-523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-deniz-ekosistemleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":587,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/523\/revisions\/587"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberyerin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}